Uraren kutsadura: osasun publikoa eta eraikitzeko baimenak ezbaian

Hondartzen hestea errepikatzen den fenomeno bat da eta ez soilik uda sasoian. Biztanleria emendatzen ari da, ur-araztegiek geroz eta saturazio handiagoa dute eta ur kutsatuak itsasora isurtzen ari dira. Eraikitzeko baimenak eten edo ez lehen lerroan den eztabaida da.

Anaiz Aguirre Olhagaray|02/08/2019 13:54|0 commentaires
Gar_station_epuration_bidart_bobedme101
Uhabiako ur-araztegiak Bidarte, Arbona eta Ahetzeko ur erabiliak garbitzen ditu. © Bob EDME

Ekaitz eta eurite azkarrak. Saneamendu sistemetan ur erabiliek gainezka egin ondotik, itsasora isurtzen dira, kutsadura bakteriologikoa eraginez. Hondartzan ikur ubela altxatzen dute, bainua hartzeko debekuaren seinale. Egoera hau uda sasoian ohikoa bilakatu bada ere, aitzinetik ere gertatzen da, udaberrian erraterako. Kantauri itsasoan bainu bat ezin hartzeak sor dezakeen atsekabetik landa, Ipar Euskal Herriko kostaldeko hiriak osasun arazo baten aitzinean dira.

Bidarteko Uhabia ur-araztegiak jadaneko ezin ditu eurite handiak eta populazioaren emendatzea jasan. Saneamendu planaren arabera, gune hau 2021ean ailegatuko da bere saturaziora. Euskal Elkargoak, haatik, uztailaren 20an onartu zituen Arbonako eta Ahetzeko hirigintza planak. Hautetsiek izandako eztabaida luzeak galdera bat pausarazten du: osasun arrazoiak direla kausa, kostaldeko herrietan eraikitzeko baimenak eten behar ote dira?

Pascal Burgues Ingurumenaren defentsarako elkarteen kolektiboaren (Cade) ur eta industria batzordeko animatzailearen ustez, erantzuna baiezkoa da. Burguesek osasun publikorako kodea ekarri du gogora: “saneamendurako baldintza egokirik ezin bada bermatu, ezin dugu jende gehiagorik errezibitu, hots, ezin da eraikitzeko baimenik izenpetu”.
 
Alta, bere arabera, eraikuntzek baimenduak izaten segitzen dute, nahiz eta biztanle gehiago jasotzeko gaitasunik ez izan. Dionez, udako bisitariak heldu aitzin maiatzean eta ekainean hondartzak hetsiak dira. “Epidemia bat edo larria den zerbait irudika dezagun. Dena ingurumenera isuri eta hedatzen ari da”, ohartarazi du.

Bi agertoki posible Bidarterako

Bidarteko Uhabia ur-araztegian hobekuntza hidraulikorako lanak hasiak dira jadaneko. Euskal Elkargoan saneamenduaz eta uraz arduratzen den Alain Iriartek bi agertoki aurkeztu zituen uztailaren 20ko bilkuran: egungo instalazioaren arraberritzea edo beste leku batean ur-araztegi berri bat eraikitzea. Aurreikusitako egutegiaren arabera, bigarren aukera ezingo litzateke 2026 urtera arte gauzatu.

“Epe honetan ez dut ikusten eraikuntza baimenak nola ez genituzkeen errefusatuko, ez bada lurraldea, ingurumena eta osasun publikoa kaltetzen ditugula”, erran zuen Alain Iriartek Elkargoaren Kontseiluan. Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezaren iritziz ere, hiri planifikazioa ezin da saneamenduaren aitzinetik egon.

Saneamendurako eskema berria udazkenerako iragarri duten bitartean, Bidarteko ur-araztegiaren inguruko ikerketa urte bukaeran ezagutuko da. Bertatik ateratzen diren ondorioek bi aukeren arteko hautua determinatuko dute.

Philippe Elissalde Ahetzeko auzapezarentzat Bidarteko aktibitate turistikoa da egungo sareen saturazioa eragiten duena. Maiatzaren 28an Ahetzen iragandako herri kontseiluan, Elissaldek turisten jitea “beste era batera” erregulatzeko ideia iradoki zuen, erraterako, “saturazio honen zergadunak ur-araztegia gaurkotzeko gastu publikoan parte hartzera behartuz”.

Urbanizazioa berrikustearen beharra

“Uhabia sindromea” aipatu du Pascal Burguesek. “Duela 50 urte baino gehiagotik dakigu ibaia kutsaturik dela”. Bere ustez, lehenik lurrak iragazi beharko lirateke. “Eremu naturalak eta hezeak berrezarri behar dira eta geruza eremuak eraiki. Baina hau nagusitzen den diskurtsoaren aurkakoa da. Urbanizazioa bere osotasunean berrikusi behar da”, berretsi du.

Cade-ko kideak erantsi duenez, ur-araztegiak modernizatzeko premia ere bada, “bakteriologia soilik kontuan hartzen duten egungo sistemetatik molekula kutsakor guziak hartzen dituen sistema aurreratuagoetara” jotzeko. Egun mandatarien aldetik ez omen da “kontrol neurririk” eta ur-araztegietako bilan zehatzak lortzea “biziki zaila” da.