Hartzak hildako ardiak Baionako suprefetura aitzinean ezarri dituzte

Hartz batek ustez egindako azken erasoa salatzeko artzainak eta laborariak mobilizatu egin ziren Baionan irailaren 2an. Haien haserrea eta arrangura adierazteko, erasoaren ondotik sakrifikatu zituzten zauritutako ardiak errepidearen erdian ezarri zituzten, bi aldeetako trafikoa moztuz.

Goizeder Taberna|2019/09/03 07:40|0 iruzkin
Guz_manifelb_baiona_gfauveau-4
Baionan mobilizatu zirenek hartzaren kontra ez direla nabarmendu zuten, bai haatik, kabalekin elkarbizitzearen kontra. © Guillaume FAUVEAU

Hilik ziren hogei bat ardi errepidearen erdian. Sobera zauriturik zeudela eta, sakrifikatuak izan ziren. Berez hartzak hamabost ardi hil omen ditu eta ehundik gora zauritu. Edozein gisaz, behin-behineko kopuruak dira, Paxkal Harispuru eta Romain Jaureguiberry artzainek ezin izan baitute artalde osoa bildu, agorrilaren 30ean sakabanaturik topatu ondotik. Irailaren 2an, astelehenarekin lanbideko kideen sustengua jaso zuten Baionako suprefeturaren aitzinean.

“Bart deitu gintuztenean ahots dardaratsuak entzuten genituen”, adierazi zuen Jean-Pierre Pommiès Ossau ibarreko artzainak. Jatorriz Bunuze eta Jutsikoak, transhumantzia egiten duten bi euskal artzain gazteak sustengu zabala jasotzen ari dira, uda pasa ohi duten Cauteretseko gainetan haien artaldeak erasoa jaso ondotik. Baionara ELB eta FDSEA sindikatuak, gazte laborariak eta orotara 150 bat herritar (euskal herritar nahiz biarnotar), elkartasuna eta arrangura adieraztera jin ziren. 

Hainbat jende desagerturiko ardiak xerkatzen aritu da mendian, orotara 1.000 buruko artaldetik 300 bat baitira desagertu direnak. Beste batzuk bizirik gelditu zirenak sendatzen eta zaintzen aritu dira. Pirinio Garaietako prefeturak albaitari bat jarri du haien disposiziora eta astelehen berean, bilaketa errazteko helikopteroa ere bidali zuen. Samuel Bouju prefeturako idazkari nagusiak erasoaren jatorria baieztatu zuen: “%100ean dakigu harrapakari batek egin duela. Parke Nazionalaren ondorioak astelehenean ukanen ditugu (oharra: atzo, beraz). Zer motako harrapakaria den jakiteko, adituaren emaitzak ezagutu behar dira”. 

Artzain gazteak kezkaturik dira Frantziar estatuak emanen dituen kalte-ordainek ez dituztelako sekula erasoaren galerak konpentsatuko. Paxkalentzat, zailena negua izanen da, abortuengatik, esne faltagatik eta animaliei bazka eman beharko dietelako. Suprefeturaren aitzinean, bere artaldea hartzarekin ez dadin bizi galdegin zuen.

Hautetsiei deia

Frantziar estatuak Esloveniatik ekarritako hartzak askatu zituen bioaniztasunaren izenean, baina atzo elkarretaraturiko artzainek gogora ekarri nahi izan zuten azken erasoa pairatu duen manex burubeltza izeneko arrazako 50.000 buru baino gutiago daudela oraino. “Desagertze bidean ez badago...” galdegin zuen Olivier Maurin Pirinioetako identitatearen defentsan diharduen elkarteko (Adip) kopresidenteak. Euskal Elkargoko hautetsiei deia egin zien segidan: “Hau ikusirik, nola eginen ditugu kalitatezko produktuak?”.

Joan den udaberrian Elkargoak hartzari buruzko auziaz gogoeta bat eginen zuela hitz eman zuen. MEDIABASKek galdeturik, Jean-René Etchegaray instituzioko lehendakariak konplexua den gaiaz eztabaida eginen dela espero du, “hartza existitzen zen eskualde bateko bioaniztasuna bermatzearen eta animalien eta pertsonen segurtasuna bezalako funtsezko auziaren artean”. Bere iritziz, lehendakariaren posizioa ez da erabakigarria, hautetsi guzien artean egin beharko bailitzateke eztabaida. “Euskal Herria Xiberoagatik kezkatua da eta kasu honetan Baxe Nafarroagatik ere”, adierazi du.

Lekukotasun ainitz

Oraino kolpaturik, Paxkalek ez daki udan itzuliko ote den. Cauteretsera joaten zen lehen aldia zen. Duela bederatzi urte artzain izanki, aurten bere lagunarekin elkartu zen bertan. “Egun, guzia zalantzan da. Gisako eraso bat jasaten dugularik, mendira joaten segitu behar dugu edo hutsik utzi?”, galdetu du sare sozialetan hedaturiko lekukotasunaren bidez.

Ardiek eta zazpi zakurrek gaua pasa ohi duten parkea ez zen aski izan hartzaren erasoa saihesteko. Uda honetan bi artzain gazteek bi alerta ukan dituzte, baina oraingoan “masakrea” izan da. “Gauetan zakurrek zaunka egiten dutelarik ez dugu lorik egiten, zer pasatzen den galdetzen baitiogu gure buruari”, erran du Paxkalek. Bere etxola parketik ordu eta erdira dago oinez.

Orbaitzetako (Nafarroa Garaia) Patxi Zabalzak ongi ulertzen ditu. Abendutik 24 ardi hil baitzaizkio. “Ardiak hilak dira, baina artzainen osasunean ere pentsatu behar dugu”, erran zuen. Artzainak kontsumitzaileak eta oro har herritarrak hartzak mendietan sartzeaz kontzientzia har dezaten zain dira.