Lannemezango presoek sorturiko “Musiheska” izeneko diskoa aurkeztu dute berriki Mixel Etxekoparrek eta Pierre Visslerrek. Hamabost kantuk osaturiko ekoizpenak presondegian bertan grabatutako doinuak islatzeaz gain, lekukotasunak ere biltzen ditu.  

Mixel Etxekopar: “Kultura presondegian inutila bezain beharrezkoa da”
Iurre BIDEGAIN|27/05/2019 08:35|0 comentarios
Arp_140924_955030
Presondegian gauzatzeko beste hainbat proiektu lantzen ari da Mixel Etxekopar, bertso saio bat, besteak beste. ©Luis Jauregialtzo

Gure helburua kantuen grabatzea zen, baina barneko izpiritua erakutsi nahi genuen ere

Euskaldunek bultzatzen dituzten dinamikek eragina dute presondegi osoan

Zein da "Musiheska" diskoaren proiektuaren abiapuntua?

2004an Didier Aguerrek txirula irakastea eskatu zidan. Ez nuen ezagutzen, baina gutun trukaketa bat abiatu genuen. Lannemezango presondegira lekualdatu zutenean, 2007an, eskatu zidan zerbait egitea. Denborarekin, zerbait iraunkorra instalatu da eta urte guztiz artistak etorrarazi ditugu: Niko Etxart, Amaren Alabak, Kabaret oso bat antolatu genuen... Hamaika proiektu. Aurtengoa musika diskoa da.

Beti berriz hartzen genituen euskal artisten kantuak eta egun batez beren hitzak idaztea proposatu nien. Asmatzen zituzten olerkiak musikatu genituen. Duela bi urte horiek grabatzea proposatu nien. Ez nekien posible izango zenez, baina txosten bat egin nuen eta haiek beren aldetik eskatu zuten ere. Baiezkoa eman ziguten, nahiz eta bagenekin hamaika traba izanen zirela. Joan den urteko uztailean, hiru egunez diskoa grabatu genuen.

Lannemezango presondegian bertan grabatu duzue diskoa?

Musika gela bat bada, oso txarra, baina auditorium bat bada goxoago dena. Hartan grabatu genuen baldintza txarretan. Hori diot, ordenagailurik sartzen ahal ez genuelako. Multipista zahar batekin moldatu ginen. Grabagailu digital batekin eta bi mikrorekin egin genuen.

Gure helburua kantuen grabatzea zen, baina barneko izpiritua erakutsi nahi genuen ere. Barneko ahotsak eta lekukotasunak bildu ditugu.

Nola gogoratzen dituzu grabaketaren hiru egunak?

Oso aberatsak. Haiekin denbora anitz pasa dugu. Epe bat genuen eta hori presio handia da. Presondegian hitza hitz da. Denek prestutasun handia erakutsi zuten.

Haientzat ere aberasgarria izan dela pentsatzekoa da...

Bistan da. Ez dakit nork ikasi duen gehiago, haiek edo guk. Baina pentsatzen dut nik dudala gehien ikasi: presondegian dagoen jendetasuna aurreiritziak haustea… Piano handi bat sarrarazi genuen egun batez presondegian eta Marsellako mutil handi batek hartu ninduen bizkarretik eta erran zidan: 'Je ne comprends rien à ce que tu a fais mais j’aime bien'.

Zentsura ere gainditu behar izan duzuela erran duzu. Zer jasan behar izan duzue?

Gauero ezin ginen presondegitik atera kantu guztiak kontrolatzen ez bazituzten, jakinik parte handi bat euskaraz zela. Hala ere, kanpoan bezala badira bihotz oneko jendeak ulertu zutena zer zen jokoan. Zaintzaile nagusiak kantuak kontrolatu zituen nirekin. Nik itzulpenak egin nizkion, baina konfiantza harreman bat sortu zen. Hori gabe ez zen posible izanen.

Logikaz hamarnaka anekdota bizi izan dituzue abentura honen baitan. Baten bat oroitaraziz gero, zein hautatuko zenuke?

Egun batez presondegi kanpoan familia batekin elkartu ginen. Emazte gazte batek lore bat zuen esku artean, metalezkoa. Joseba Segurolaren emaztea zen. Bere urtebetetzea zen eta bere senarrak metalurgia tailerrean egindako lorea eskaini zion. Elkarrizketa egin genion eta azkenean, diskoaren azala irudi hori izatea erabaki dugu.

Euskal presoak ez direnei ere euskal kultura ezagutaraztea ahalbidetu die proiektuak?

Zalantzarik gabe. Euskaldunek bultzatzen dituzten dinamikek eragina dute presondegi osoan. Euskaldunek beren sarea dute kanpoan ere eta horrek laguntzen du. Kanpoko airea ekartzen duzunean presondegi batetara beti goxoa da.

Zein da kulturaren funtzioa presondegietan?

Kanpoan bezala: inutila bezain beharrezkoa da. Ez gehiago ezta gutxiago ere. Haientzat leiho bat da. Joan nintzen lehen aldian, Xistorrek erran zidan: 'Mixel, bi orenez ez nintzen batere presondegian'. Hori ez dut sekulan ahantziko.