Maritxu Paulus Basurco
Abokatua

Zigor osoa bete ondotik, Peio Irigoien 2012an aske gelditu zen. Irailaren 11n, asteartearekin, Baionako epaitegian azalpenak eman beharko ditu delitu terroristen egileentzako artxibategi judizial nazional automatizatuak (FIJAIT) ezartzen dituen betebeharrak errefusatzeagatik.

“Peio Irigoienen kasuaz harago, artxibategi honi buruzko auzia da”
Goizeder Taberna|11/09/2018 08:40|0 commment
Jpb_herrira_55
Maritxu Paulus Basurco.

2015ean Parisen iragandako erasoen ondotik, FIJAIT izena ezarri zioten sortutako artxibategiari. Delitu terroristen egileentzako artxibategi judizial nazional automatizatuaren (FIJAIT) xedea pertsonak lokalizatu eta identifikatzeaz gain, eraso terrorista berriak saihestea da. Arauak ez betetzeagatik auzipetua, Peio Irigoienek bi urteko kartzela zigorra eta 30.000 euroko isuna jasotzeko arriskua du. Hura defendatzeko batu dira Baionako Abokatuen Kolegioko bederatzi abokatu, haien artean, Maritxu Paulus Basurco.

Zenbat dira FIJAIT artxibategian diren euskal herritarrak?

Ez dut datu zehatzik ematerik, sinpleki posible baita hainbat pertsonak jakinarazpena jaso izana, adierazten duena ongi ulertu gabe. Hori jada gertatu zaigu. Guk dakigunagatik, 37 euskal preso, Ipar Euskal Herrian bizi diren 20 preso ohi eta gutxienez Hego Euskal Herrian bizi diren beste 74 lirateke.

Pertsona horiek presondegian ziren artxibategia plantan ezarri zelarik?

Ez baitezpada. Aplikatu zelarik, aurrekari penalen erregistro bat egin zuten. Ondorioz, lehenago zigortu zituzten pertsonak artxibategi horretan ezarri zituzten. Hauxe da Peio Irigoienen kasua: bere askapenetik lau urtetara errezibitu zuen jakinarazpena.

Bizitokiaren helbide aldaketa eta atzerrirako edozein bidaiaz informatzeko betebeharra da artxibategiarekin lotutako neurri nagusia. Besterik bada?

Zehaztu nahi nuke betebeharra dela bizitokiaren helbidea hiru hilabetero jakinaraztea, pertsonalki joanez polizia komisariara edo jendarmeriara. Gisa berean, edozein helbide aldaketa 15 egunen buruan jakinarazi behar da eta atzerrirako edozein bidaia berriz, 15 egun aitzin. Pertsona horientzat eragin garrantzitsua duen beste ondorioa da bilatze agindupean diren pertsonen erregistroan agertzen direla. Gutxieneko kontrol bat delarik, pertsona hori bilatua deneko abisua jasotzen du poliziak. Gertatu izan da kontrol ezdeus batean gelditzea, momentuan atxilotzea eta komisariara eramatea datuak egiaztatzera.

Preso direnen kasuan, neurri hauek nola ezartzen dira?

Haien kasuan, FIJAITek ez du berehalako eraginik, betebehar horiek aske diren garairako gibelatzen baitira.

Artxibategi honek zigortutako pertsonei zein akusatuak direnei eragiten die. Euskal herritarren kasuan ere hala da?

Gaur arte, hemen ez dugu halako kasurik ezagutu. Dakigunagatik, epaileek ez dute ahal hori erabili. Aldiz, terrorismo islamista deitu ohi den kasuan erabili izan dute.

FIJAITi buruzko legeak atzeraeraginezko efektua du. Ikuspuntu legal batetik honek arazoren bat ekartzen du?

Funtsezko arazo bat ekartzen du. Norbaitek delituzko ekintza bat egiten duelarik, printzipioz, zein motako zigor izaten ahal duen jakin behar du. Hau oinarrizko printzipioa bat da. Aldiz, artxibategi hau sortu aitzin zigortu zituztenek ez zekiten leporatutako ekintzak egin izanagatik artxibategi honetan sartzea ekartzen ahal zienik. Honek zigorren atzeraeragin ezarekin hautsi egiten du.

FIJAITaren neurriak errefusatzean, badirudi Peio Irigoienek legea urratu duela. Nola defendatuko duzue?

Peio Irigoienek betebeharren jakinarazpena errefusatu zuen, ez baitzuen izenpetu. Gaur, betebeharrak ez justifikatzeagatik delitua leporatzen zaio, baina maila ezberdineko arazoak ikusten ditugu, bereziki, Konstituzio frantsesa beraren errespetuari eta Estatu frantsesak izenpetutako hitzarmenei loturikoak.

Beraz, artxibategi honen balioa zalantzan jarriko duzue?

Hala da, bai artxibategia eta baita honek ezartzen dituen betebeharrak ere. Prozesu hau Peio Irigoienen kasuaz harago, artxibategi honi buruzko auzia da.

Bere defentsaren prestaketan bederatzi abokatuk parte hartu duzue. Zergatik batu zarete?

Kasu honek oinarrizko arazoak ekartzen dituenez, abokatu gisa asaldatzen gaitu. Ikusten ditugu Euskal Herriko egungo egoeran diren arazoak eta absolutuki nehongo arriskurik ez duten pertsonei ezartzen dizkieten betebeharrak. Prokuradorea ez da behartua pertsona horiek artxibategi honetan sartzera. Bada, ohartu gira zerrendan sartzea oinarritu dela soilik terrorismo ekintzen zigorra jasotzeagatik eta ez kasuz kasu aztertuta, ekintzak errepikatzeko arriskuagatik eta pertsonak aurkitzeko zailtasunengatik. Bi horiek izan behar lukete artxibategian sartzeko irizpideak.

Badirudi, euskal preso eta preso ohien kasuan, FIJAITi buruz arduratzen diren epaileek ez zutela testuinguru politikoa kontuan hartu. Ba al dakizu artxibategi hau euskal ordezkaritzaren eta Justizia ministeritzaren arteko elkarrizketen baitan lantzen den?

Ez dut galdera horri erantzuteko elementurik, baina bistakoa da Euskal Herriko testuinguru berrian ez lukeela halako neurririk existitu behar.

Erabaki politiko batek euskal preso eta preso ohiak artxibategi honetatik kanpo uztea ekar lezake?

Ezabatze prozedura prokuradoreari bidaltzen zaio eta euskal herritarrak artxibategi honetatik sistematikoki ateratzeko erabakia hartua balitz, bistakoa da erraza litzatekeela haiei buruzko informazioa ere ezabatzea. Borondate kontu bat da.